{"id":13665,"date":"2022-12-23T13:32:48","date_gmt":"2022-12-23T12:32:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ilodz.com\/?p=13665"},"modified":"2022-12-23T13:33:15","modified_gmt":"2022-12-23T12:33:15","slug":"najwieksza-pandemia-xx-wieku-historia-grypy-hiszpanki-ktora-wstrzasnela-lodzia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-najwieksza-pandemia-xx-wieku-historia-grypy-hiszpanki-ktora-wstrzasnela-lodzia","title":{"rendered":"Najwi\u0119ksza pandemia XX wieku: historia grypy hiszpanki, kt\u00f3ra wstrz\u0105sn\u0119\u0142a \u0141odzi\u0105"},"content":{"rendered":"\n

Hiszpanka to bez w\u0105tpienia najwi\u0119ksza pandemia, z jak\u0105 ludzko\u015b\u0107 musia\u0142a si\u0119 zmierzy\u0107 w XX wieku i najbardziej \u015bmierciono\u015bna odmiana grypy wszechczas\u00f3w. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w na gryp\u0119 hiszpank\u0119 w XX wieku zmar\u0142o nawet 100 mln ludzi – to przera\u017caj\u0105ce liczby, kt\u00f3re wzbudza\u0142y l\u0119k ca\u0142ego \u015bwiata. Choroba nie omin\u0119\u0142a te\u017c du\u017cych polskich miast – w szczeg\u00f3lno\u015bci \u0141odzi – donosi portal ilodz.com<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Medycyna nie stoi w miejscu, a nowoczesne mo\u017cliwo\u015bci pozwalaj\u0105 skutecznie przezwyci\u0119\u017cy\u0107 nawet najstraszniejsze choroby, ale w XX wieku by\u0142o zupe\u0142nie inaczej. Przypomnijmy sobie, jak wygl\u0105da\u0142a epidemia grypy hiszpanki, jak gro\u017ana by\u0142a ta choroba i poznajmy inne ciekawostki na jej temat.  <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Grypa hiszpanka pojawi\u0142a si\u0119 nagle, jak ka\u017cda inna choroba, kt\u00f3ra osi\u0105gn\u0119\u0142a rozmiary epidemii. W tamtych latach medycyna nie zna\u0142a skutecznych metod leczenia, wi\u0119c nie mog\u0142a przeciwdzia\u0142a\u0107 szybkiemu wzrostowi liczby zara\u017conych, a problemy pot\u0119gowa\u0142o milczenie kraj\u00f3w na temat rzeczywistej sytuacji z rozprzestrzenianiem si\u0119 choroby. Konsekwencje takiego milczenia i ignorancji by\u0142y tragiczne: historycy twierdz\u0105, \u017ce choroba poch\u0142on\u0119\u0142a wi\u0119cej ofiar ni\u017c I wojna \u015bwiatowa. <\/p>\n\n\n\n

Naukowcy uwa\u017caj\u0105, \u017ce tzw. hiszpanka narodzi\u0142a si\u0119 w koszarach wojskowych podczas I wojny \u015bwiatowej. Pocz\u0105tkowo chorzy byli \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy znajdowali si\u0119 w tych samych pomieszczeniach – ciasnych barakach, przez co hiszpa\u0144ski wirus szybko przenosi\u0142 si\u0119 z nosiciela na now\u0105 osob\u0119. W tym tempie choroba szybko rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 poza koszary wojskowe i zacz\u0119\u0142a atakowa\u0107 ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105. Tak wi\u0119c, szybko przenoszona z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka, choroba po\u015bpiesznie zala\u0142a ca\u0142\u0105 Europ\u0119, docieraj\u0105c te\u017c do \u0141odzi i wielu innych polskich miast. <\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu warto od razu obali\u0107 popularny mit, \u017ce grypa hiszpanka wydaje si\u0119 pochodzi\u0107 z Hiszpanii: w rzeczywisto\u015bci hiszpa\u0144skie media w tym czasie nie by\u0142y kontrolowane przez cenzur\u0119 wojskow\u0105, dzi\u0119ki czemu informacje o prawdziwych statystykach rozprzestrzeniania si\u0119 choroby by\u0142y swobodnie rozprowadzane w tym kraju. W innych krajach europejskich, a nawet w USA, prawdziwy obraz nie by\u0142 tak jawny, a przede wszystkim upubliczniano dane propagandowe, po to, by nie sia\u0107 paniki w\u015br\u00f3d ludno\u015bci.  <\/p>\n\n\n\n

Grypa hiszpanka w\u015br\u00f3d wojska <\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wirus hiszpanki zacz\u0105\u0142 mutowa\u0107 w warunkach wojskowych. Atakowa\u0142 miasta europejskie, tak\u017ce \u0141\u00f3d\u017a w czterech falach – pierwsza rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wiosn\u0105 1918 roku. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce by\u0142a to naj\u0142agodniejsza fala choroby, z umiarkowan\u0105 liczb\u0105 ofiar \u015bmiertelnych i stosunkowo \u0142agodnymi objawami. <\/p>\n\n\n\n

Latem sytuacja by\u0142a gorsza – wirus zmutowa\u0142 i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 druga fala, kt\u00f3ra by\u0142a dla Polak\u00f3w o wiele bardziej przera\u017caj\u0105ca i tragiczna ni\u017c pierwszy cios hiszpanki. Trzecia fal\u0119 datowano na pocz\u0105tek 1919 roku, a czwarta zosta\u0142a pokonana przez ludzko\u015b\u0107 rok p\u00f3\u017aniej.  <\/p>\n\n\n\n

Nawet nazwisko osoby, kt\u00f3ra rzekomo jako pierwsza zachorowa\u0142a na hiszpank\u0119, jest dobrze znane na \u015bwiecie – by\u0142 to Albert Hitchel, wojskowy kucharz. Pocz\u0105tkowo m\u0119\u017cczyzna skar\u017cy\u0142 si\u0119 na gor\u0105czk\u0119, kaszel i b\u00f3l g\u0142owy, a wirus szybko \u201eobali\u0142\u201d niemal ca\u0142\u0105 baz\u0119 wojskow\u0105, w kt\u00f3rej pracowa\u0142 m\u0119\u017cczyzna.  <\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe, kraje uczestnicz\u0105ce w konflikcie zbrojnym stara\u0142y si\u0119 wszelkimi mo\u017cliwymi sposobami \u201ewyprze\u0107 si\u0119\u201d rozprzestrzeniania choroby. Hiszpanie wierzyli wi\u0119c, \u017ce hiszpanka pochodzi z Francji, Polacy nazywali j\u0105 \u201edudami\u201d, \u201echorob\u0105 ukrai\u0144sk\u0105\u201d lub \u201echorob\u0105 bolszewick\u0105\u201d, wskazuj\u0105c tym samym, \u017ce za \u017ar\u00f3d\u0142o choroby uwa\u017caj\u0105 kraj, w kt\u00f3rym kierowali w\u00f3wczas bolszewicy.  <\/p>\n\n\n\n

Co dziwne, progres naukowy i technologiczny przyczyni\u0142 si\u0119 do rozprzestrzeniania si\u0119 wirusa – za spraw\u0105 poci\u0105g\u00f3w, sterowc\u00f3w i szybkich statk\u00f3w choroba dotar\u0142a do wszystkich zak\u0105tk\u00f3w planety. Jednak oczywi\u015bcie kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 w tym masowy ruch wojsk kraj\u00f3w uczestnicz\u0105cych w I wojnie \u015bwiatowej.  <\/p>\n\n\n\n

Symptomy grypy hiszpanki, kt\u00f3ra poch\u0142on\u0119\u0142a \u017cycie \u0142odzian <\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jesie\u0144 1918 roku okaza\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 trudnym okresem dla \u0142odzian. To w\u0142a\u015bnie w tym czasie epidemia hiszpanki nabra\u0142a globalnego charakteru – obj\u0119\u0142a niemal wszystkie kontynenty i charakteryzowa\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 z\u0142o\u017conym przebiegiem oraz licznymi powa\u017cnymi powik\u0142aniami.  <\/p>\n\n\n\n

W \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacje, \u017ce osoby, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 ofiarami pandemii, skar\u017cy\u0142y si\u0119 na silny kaszel, dreszcze, b\u00f3l g\u0142owy, wysok\u0105 gor\u0105czk\u0119 i nudno\u015bci. Choroba doprowadza\u0142a r\u00f3wnie\u017c do zapalenia p\u0142uc, zapalenia m\u00f3zgu, a nawet \u015bpi\u0105czki. W wielu przypadkach zachorowanie na gryp\u0119 hiszpank\u0119 ko\u0144czy\u0142o si\u0119 \u015bmierci\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie metody leczenia hiszpanki by\u0142y bardzo prymitywne, a sam wirus wysoce zjadliwy. W \u0141odzi niestety w tamtym czasie nie by\u0142o wystarczaj\u0105cego poziomu medycyny, aby w por\u0119 m\u00f3c postawi\u0107 diagnoz\u0119 i udzieli\u0107 niezb\u0119dnej pomocy chorym. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgon\u00f3w mia\u0142a miejsce ju\u017c w stadium wt\u00f3rnym, kiedy rozwija\u0142a si\u0119 bakteryjna infekcja p\u0142uc spowodowana przez chorob\u0119 wirusow\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Penicylina mog\u0142a by\u0107 prawdziwym \u201ewybawc\u0105\u201d w walce z chorob\u0105, jednak lek trafi\u0142 do \u0142\u00f3dzkich aptek dopiero w latach 30. XX wieku. Do tego czasu, niestety, choroba zdo\u0142a\u0142a odebra\u0107 \u017cycie setkom tysi\u0119cy ludzi w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kontynentu europejskiego.  <\/p>\n\n\n\n

Niefortunne by\u0142y te\u017c skutki walki z hiszpank\u0105, kiedy to tradycyjni uzdrowiciele przepisywali pacjentom niew\u0142a\u015bciwe leczenie. Zdarza\u0142y si\u0119 przypadki, gdy pacjentom robiono lewatywy i inhalacje truj\u0105cymi gazami, ale takie metody oczywi\u015bcie zamiast pomaga\u0107, tylko i wy\u0142\u0105cznie szkodzi\u0142y choruj\u0105cym na gryp\u0119 hiszpank\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Jak hiszpanka \u201eszturmowa\u0142a\u201d polskie miasta <\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Polskie miasta do\u015bwiadczy\u0142y wielu epidemii – ospa i d\u017cuma spowodowa\u0142y mn\u00f3stwo katastrof i poch\u0142on\u0119\u0142y \u017cycie wielu ludzi. Nowa choroba, grypa hiszpanka, niestety nie omin\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c Polski, w tym \u0141odzi, gdzie tajemnicza i straszna choroba wywo\u0142a\u0142a niema\u0142y niepok\u00f3j. Uwa\u017cano nawet, \u017ce grypa hiszpa\u0144ska by\u0142a nowym rodzajem zarazy, tylko troch\u0119 mniej dotkliwym.  <\/p>\n\n\n\n

Wci\u0105\u017c nieznana jest skala, w jakiej Polska i poszczeg\u00f3lne miasta w kraju by\u0142y \u201eszturmowane\u201d przez chorob\u0119. Badacze historii uwa\u017caj\u0105, \u017ce wp\u0142yw na tak\u0105 sytuacj\u0119 mia\u0142 fakt, \u017ce kraj znajdowa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas w trudnej sytuacji politycznej, a tak\u017ce nie pomaga\u0142y w tym trudne losy kraju w czasie burzliwych wydarze\u0144 II wojny \u015bwiatowej. Oficjalne dane i statystyki w Polsce oraz poszczeg\u00f3lnych miastach, w szczeg\u00f3lno\u015bci w \u0141odzi, nie zachowa\u0142y si\u0119. Wiarygodnym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji o przebiegu hiszpanki w \u0141odzi mog\u0105 by\u0107 publikacje w \u00f3wczesnej prasie, wed\u0142ug kt\u00f3rych objawy choroby nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 zbytnio od wyst\u0119puj\u0105cych u pacjent\u00f3w z innych kraj\u00f3w europejskich.  <\/p>\n\n\n\n

Zachorowania odnotowywano zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d wojska, jak i ludno\u015bci cywilnej, kt\u00f3ra nie potrafi\u0142a odpowiednio zareagowa\u0107 na zagro\u017cenie i nie wiedzia\u0142a, jak uchroni\u0107 si\u0119 przed ewentualn\u0105 infekcj\u0105.  <\/p>\n\n\n\n

W \u0141odzi pierwsze ogniska nowej choroby wyst\u0105pi\u0142y mniej wi\u0119cej w tym samym okresie, co w innych cz\u0119\u015bciach kraju. Naukowcy uwa\u017caj\u0105, \u017ce \u00f3wczesne \u015brodki masowego przekazu, kt\u00f3re przera\u017ca\u0142y \u0142odzian wstrz\u0105saj\u0105cymi nag\u0142\u00f3wkami o nieznanej chorobie tylko \u201edolewa\u0142y oliwy do ognia\u201d. Prasa polska cz\u0119sto opowiada\u0142a o prawdziwych historiach os\u00f3b, kt\u00f3re zachorowa\u0142y na gryp\u0119 hiszpank\u0119, ale ma\u0142o prawdopodobne, aby pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 informacyjn\u0105 – raczej by\u0142y to \u201cgor\u0105ce\u201d tematy, pozwalaj\u0105ce przyci\u0105gn\u0105\u0107 odbiorc\u00f3w.  <\/p>\n\n\n\n

Straszny wirus przesta\u0142 si\u0119 rozprzestrzenia\u0107 r\u00f3wnie nagle, jak si\u0119 pojawi\u0142. Istnieje teoria, \u017ce \u200b\u200bwirus z 1918 roku zmutowa\u0142 bardzo szybko do mniej \u015bmierciono\u015bnego wariantu. Teoria ta zosta\u0142a wysuni\u0119ta, poniewa\u017c grypa cz\u0119sto staje si\u0119 mniej \u015bmiertelna – nosiciele \u015bmierciono\u015bnych rodzaj\u00f3w wirusa umieraj\u0105, zapobiegaj\u0105c dalszemu rozprzestrzenianiu si\u0119 powa\u017cnej odmiany.  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hiszpanka to bez w\u0105tpienia najwi\u0119ksza pandemia, z jak\u0105 ludzko\u015b\u0107 musia\u0142a si\u0119 zmierzy\u0107 w XX wieku i najbardziej \u015bmierciono\u015bna odmiana grypy wszechczas\u00f3w. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w na gryp\u0119 hiszpank\u0119 w XX wieku zmar\u0142o nawet 100 mln ludzi – to przera\u017caj\u0105ce liczby, kt\u00f3re wzbudza\u0142y l\u0119k ca\u0142ego \u015bwiata. Choroba nie omin\u0119\u0142a te\u017c du\u017cych polskich miast – w szczeg\u00f3lno\u015bci \u0141odzi […]<\/p>\n","protected":false},"author":306,"featured_media":12830,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[6251,6203,6229,6252,6248,6196,6216,6249,6247,6241,6194,6227,6228,6220,6234,6226,6250],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-13665","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-healthy","tag-choroby-przeszlosci","tag-dzieje-lodzkich-szpitali","tag-dzieje-szpitala-robotniczego","tag-grypa-hiszpanka-w-lodzi","tag-historia-grypy-hiszpanki","tag-historia-medycyny","tag-historia-medyczna","tag-hiszpanka","tag-najwieksza-pandemia-xx-wieku","tag-praca-lodzkich-szpitali","tag-slawni-ludzie","tag-stare-szpitale-w-lodzi","tag-szpital-dla-robotnikow","tag-szpital-lodzki","tag-szpital-w-lodzi","tag-szpitale-z-historia","tag-wirusy-w-lodzi","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/306"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13665"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13678,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13665\/revisions\/13678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13665"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=13665"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=13665"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=13665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}