{"id":14758,"date":"2023-02-20T15:18:38","date_gmt":"2023-02-20T14:18:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ilodz.com\/?p=14758"},"modified":"2023-04-20T20:33:35","modified_gmt":"2023-04-20T18:33:35","slug":"uczestnik-powstania-w-getcie-warszawskim-i-kardiolog-dzialalnosc-medyczna-marka-edelmana-w-lodzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-uczestnik-powstania-w-getcie-warszawskim-i-kardiolog-dzialalnosc-medyczna-marka-edelmana-w-lodzi","title":{"rendered":"Uczestnik powstania w getcie warszawskim i kardiolog: dzia\u0142alno\u015b\u0107 medyczna Marka Edelmana w \u0141odzi"},"content":{"rendered":"\n

Dla wielu os\u00f3b Marek Edelman znany jest zapewne przede wszystkim jako jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w powstania w getcie warszawskim, cz\u0142onek Ruchu Oporu, osoba publiczna. \u0141odzianie znali jednak Edelmana jako znakomitego kardiologa. Karierze lekarskiej po\u015bwi\u0119ci\u0142 ponad 40 lat. Na pocz\u0105tku lat ’70 Edelman wprowadzi\u0142 rewolucyjn\u0105 metod\u0119 leczenia chor\u00f3b serca, kt\u00f3ra polega\u0142a na po\u0142\u0105czeniu kr\u0105\u017cenia \u017cylnego i t\u0119tniczego – podaje ilodz.com<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119sto okre\u015bla\u0142 ratowanie pacjent\u00f3w jako rywalizacj\u0119 z Bogiem, kt\u00f3ry chce zdmuchn\u0105\u0107 \u015bwiec\u0119 \u017cycia. „A ja musz\u0119 szybko os\u0142oni\u0107 p\u0142omie\u0144, wykorzystuj\u0105c Jego chwilow\u0105 nieuwag\u0119” – m\u00f3wi\u0142 Edelman. O \u017cyciu i karierze medycznej Edelmana czytaj w poni\u017cszym artykule.<\/p>\n\n\n\n

Wczesne lata i II wojna \u015bwiatowa<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Naukowcom nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 dok\u0142adnego miejsca i daty urodzenia Marka Edelmana. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 przysz\u0142y kardiolog urodzi\u0142 si\u0119 1 stycznia 1922 roku w Warszawie, inne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce Edelman przyszed\u0142 na \u015bwiat 1 stycznia 1919 roku w bia\u0142oruskim mie\u015bcie Homel. Pochodzi\u0142 z rodziny \u017cydowskiej. Ojciec Marka zmar\u0142, gdy ten mia\u0142 zaledwie kilka lat.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec lat ’20 Marek i jego matka Cecylia Edelman mieszkali w Warszawie. Matka ch\u0142opca pracowa\u0142a w szpitalu. Gdy Cecylia Edelman zmar\u0142a, jej syn by\u0142 jeszcze nastolatkiem. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 wi\u0119c nim zajmowa\u0107 personel szpitala, w kt\u00f3rym pracowa\u0142a. Po \u015bmierci matki w 1934 roku m\u0142ody Edelman zacz\u0105\u0142 zarabia\u0107 na \u017cycie na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Marek Edelman znany jest z tego, \u017ce by\u0142 jednym z przyw\u00f3dc\u00f3w powstania w getcie warszawskim (kwiecie\u0144-maj 1943) podczas II wojny \u015bwiatowej, po tym jak nazi\u015bci postanowili zlikwidowa\u0107 getto. Bunt skazanych na zag\u0142ad\u0119 ludzi trwa\u0142 miesi\u0105c, a podczas walk nazi\u015bci zabili i spalili \u017cywcem tysi\u0105ce obro\u0144c\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w getta. Edelman by\u0142 jednym z nielicznych, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 uciec z getta kana\u0142ami. Przez pewien czas ukrywa\u0142 si\u0119 i leczy\u0142, po czym wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w Powstaniu Warszawskim (1944).<\/p>\n\n\n\n

W okresie PRL-u anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105, a pod koniec lat ’80 nale\u017ca\u0142 do  podziemnej „Solidarno\u015bci”.<\/p>\n\n\n\n

Praktyka lekarska w \u0141odzi<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W 1946 roku Marek Edelman przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do \u0141odzi, gdzie rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 lekarsk\u0105. Wspomina\u0142, \u017ce po zako\u0144czeniu wojny nie od razu uda\u0142o mu si\u0119 odnale\u017a\u0107 siebie. Dr\u0119czy\u0142o go poczucie pora\u017cki, gdy\u017c jako jeden z nielicznych zdo\u0142a\u0142 uciec podczas powstania w warszawskim getcie.<\/p>\n\n\n\n

Za rad\u0105 \u017cony Aliny Margolis-Edelman, kt\u00f3ra zreszt\u0105 te\u017c by\u0142a uczestniczk\u0105 powstania w getcie warszawskim, a p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a lekarzem, poszed\u0142 na studia medyczne na Akademii Medycznej w \u0141odzi. W ten spos\u00f3b Marek Edelman zosta\u0142 kardiochirurgiem.<\/p>\n\n\n\n

W medycynie odnalaz\u0142 swoje powo\u0142anie do pomagania innym. Praca jako kardiolog da\u0142a mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontynuowania tego, co robi\u0142 w getcie – ratowania \u017cycia innym ludziom.<\/p>\n\n\n\n

Edelman, kt\u00f3ry ratowa\u0142 od \u015bmierci wi\u0119\u017ani\u00f3w getta zna\u0142 warto\u015b\u0107 \u017cycia, dlatego stara\u0142 si\u0119 uratowa\u0107 jak najwi\u0119cej os\u00f3b z obj\u0119\u0107 \u015bmierci. O swojej pracy lekarskiej m\u00f3wi\u0142 jako o rywalizacji z Bogiem, kt\u00f3ry chce zgasi\u0107 czyj\u0105\u015b \u015bwieczk\u0119 \u017cycia:<\/p>\n\n\n\n

„a ja musz\u0119 szybko os\u0142oni\u0107 p\u0142omie\u0144, wykorzystuj\u0105c Jego chwilow\u0105 nieuwag\u0119. Niech si\u0119 pali cho\u0107 chwil\u0119 d\u0142u\u017cej, ni\u017c On by sobie \u017cyczy\u0142”.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Marek Edelman przez ponad 40 lat pracowa\u0142 w Szpitalu im. Pirogowa w \u0141odzi. Ka\u017cdemu ze swoich pacjent\u00f3w po\u015bwi\u0119ca\u0142 wiele uwagi – stawali si\u0119 dla niego jak rodzina.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z prof. Janem Mollem opracowa\u0142 metod\u0119 wykonywania operacji w stanie rozleg\u0142ego zawa\u0142u serca. Wcze\u015bniej uwa\u017cano, \u017ce zawa\u0142 serca jest bezwzgl\u0119dnym przeciwwskazaniem do operacji kardiochirurgicznych.<\/p>\n\n\n\n

W 1971 roku Edelman wprowadzi\u0142 rewolucyjn\u0105 metod\u0119 leczenia chor\u00f3b serca, kt\u00f3ra polega\u0142a na po\u0142\u0105czeniu kr\u0105\u017cenia \u017cylnego i t\u0119tniczego. Dzi\u0119ki temu uda\u0142o mu si\u0119 uratowa\u0107 wiele istnie\u0144 ludzkich. Na podstawie swojej wiedzy i do\u015bwiadcze\u0144 medycznych napisa\u0142 monografi\u0119 „Zawa\u0142 serca”.<\/p>\n\n\n\n

Zosta\u0142 odznaczony najwy\u017cszym polskim odznaczeniem – Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego oraz otrzyma\u0142 najwy\u017csze odznaczenie Francji – Legi\u0119 Honorow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W 1999 roku zosta\u0142 honorowym obywatelem \u0141odzi. Zmar\u0142 2 pa\u017adziernika 2009 roku w Warszawie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dla wielu os\u00f3b Marek Edelman znany jest zapewne przede wszystkim jako jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w powstania w getcie warszawskim, cz\u0142onek Ruchu Oporu, osoba publiczna. \u0141odzianie znali jednak Edelmana jako znakomitego kardiologa. Karierze lekarskiej po\u015bwi\u0119ci\u0142 ponad 40 lat. Na pocz\u0105tku lat ’70 Edelman wprowadzi\u0142 rewolucyjn\u0105 metod\u0119 leczenia chor\u00f3b serca, kt\u00f3ra polega\u0142a na po\u0142\u0105czeniu kr\u0105\u017cenia \u017cylnego i t\u0119tniczego […]<\/p>\n","protected":false},"author":318,"featured_media":14436,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[6875,6196,6296,6876,6878,6194,6227,6220,6226,6874,6877],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[88],"class_list":["post-14758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-healthy","tag-dzialalnosc-medyczna-marka-edelmana-w-lodzi","tag-historia-medycyny","tag-historie-lodzi","tag-marek-edelman-3","tag-praktyka-lekarska-w-lodzi","tag-slawni-ludzie","tag-stare-szpitale-w-lodzi","tag-szpital-lodzki","tag-szpitale-z-historia","tag-uczestnik-powstania-w-getcie-warszawskim-i-kardiolog","tag-wczesne-lata-i-ii-wojna-swiatowa","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-copywriting"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/318"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14758"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14765,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14758\/revisions\/14765"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14758"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=14758"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=14758"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=14758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}