{"id":15497,"date":"2024-09-10T23:36:34","date_gmt":"2024-09-10T21:36:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ilodz.com\/?p=15497"},"modified":"2024-09-30T13:54:36","modified_gmt":"2024-09-30T11:54:36","slug":"higiena-w-przeszlosci-jak-zyli-i-dbali-o-siebie-mieszkancy-miasta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-higiena-w-przeszlosci-jak-zyli-i-dbali-o-siebie-mieszkancy-miasta","title":{"rendered":"Higiena w przesz\u0142o\u015bci. Jak \u017cyli i dbali o siebie mieszka\u0144cy miasta"},"content":{"rendered":"\n

\u0141\u00f3d\u017a zawsze s\u0142yn\u0119\u0142a jako du\u017ce miasto przemys\u0142owe. Fabryki, zak\u0142ady i robotnicy \u2013 \u200b\u200bz tym w\u0142a\u015bnie kojarzono \u0141\u00f3d\u017a w XIX i XX wieku. Niewiele os\u00f3b jednak wie, \u017ce miasto mia\u0142o jeszcze jeden charakterystyczny problem: przez d\u0142ugi czas brakowa\u0142o w nim kanalizacji i dost\u0119pu do wody, co mia\u0142o negatywny wp\u0142yw na wszystkie sfery \u017cycia, pisze ilodz.com<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie higiena mieszka\u0144c\u00f3w \u0141odzi by\u0142a w\u00f3wczas zupe\u0142nie inna. Jak by\u0142o \u2013 wspominamy w poni\u017cszym materiale.<\/p>\n\n\n\n

W jakich warunkach \u017cyli mieszka\u0144cy \u0141odzi na pocz\u0105tku XX wieku?<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Aby lepiej zrozumie\u0107 specyfik\u0119 higieny mieszka\u0144c\u00f3w \u0141odzi w przesz\u0142o\u015bci, nale\u017cy pozna\u0107 warunki, w jakich \u017cyli. Dynamiczna industrializacja, budowa nowych fabryk i zak\u0142ad\u00f3w oraz szybki wzrost populacji powodowa\u0142y, \u017ce ludziom brakowa\u0142o mieszka\u0144. Miasto przyci\u0105ga\u0142o robotnik\u00f3w z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa i ca\u0142ego kraju, kt\u00f3rzy masowo przybywali tu w poszukiwaniu zarobku. Jednak liczba mieszka\u0144 ros\u0142a znacznie wolniej.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie istnia\u0142y domy robotnicze i mieszkania wynajmowane robotnikom, ale z biegiem czasu zacz\u0119\u0142o ich brakowa\u0107. W \u017ar\u00f3d\u0142ach archiwalnych mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacje, \u017ce cz\u0119sto w jednym pokoju mieszka\u0142a ca\u0142a rodzina. Mieszkania by\u0142y ciasne i przeludnione, co znacznie utrudnia\u0142o utrzymanie porz\u0105dku.<\/p>\n\n\n\n

W pomieszczeniach mieszkalnych nie by\u0142o urz\u0105dze\u0144 sanitarnych. Ludzie cz\u0119sto myli si\u0119 i jedli w pokojach, w kt\u00f3rych spali. Wod\u0119 trzeba by\u0142o przynosi\u0107 do domu ze studni znajduj\u0105cych si\u0119 na podw\u00f3rkach, kt\u00f3rych r\u00f3wnie\u017c brakowa\u0142o w wielu miejscach. Do prania brudnej odzie\u017cy robotniczej potrzeba by\u0142o du\u017co wody, a rzeczy te prano r\u0119cznie na specjalnej tarce, a potem wykr\u0119cano. By\u0142o to nie tylko bardzo trudne i wymagaj\u0105ce du\u017cego wysi\u0142ku, ale te\u017c niehigieniczne, poniewa\u017c ubrania prano rzadziej ni\u017c to by\u0142o potrzebne. W rezultacie ubrania cz\u0119sto by\u0142y brudne przez d\u0142u\u017cszy czas, co powodowa\u0142o nieprzyjemny zapach, wywo\u0142ywa\u0142o choroby sk\u00f3ry (i nie tylko) oraz sprzyja\u0142o rozprzestrzenianiu si\u0119 infekcji.<\/p>\n\n\n\n

Brakowa\u0142o nie tylko wody, ale tak\u017ce podstawowych artyku\u0142\u00f3w codziennego u\u017cytku. W archiwalnych wspomnieniach \u0142odzian mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacj\u0119, \u017ce czasami najm\u0142odsi w rodzinach jedli z tej samej miski. Ze wzgl\u0119du na brak miejsca w mieszkaniach brakowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c \u0142\u00f3\u017cek, wi\u0119c na jednym spali na zmian\u0119 r\u00f3\u017cni cz\u0142onkowie rodziny. Czasami spali razem, co te\u017c by\u0142o bardzo niehigieniczne.<\/p>\n\n\n\n

Woda z beczek, jedna wanna dla wszystkich i rzadkie k\u0105piele<\/h2>\n\n\n\n

Podobnie jak w przypadku prania, k\u0105piel r\u00f3wnie\u017c by\u0142a trudna i rzadka. Woda ze studni by\u0142a bardzo zimna, a za ciep\u0142\u0105 wod\u0119 trzeba by\u0142o dodatkowo zap\u0142aci\u0107. Takie op\u0142aty pobierali woziwodowie. Kiedy\u015b ten zaw\u00f3d by\u0142 w \u0141odzi bardzo popularny, poniewa\u017c dostarczali wod\u0119 w specjalnych beczkach i sprzedawali j\u0105 bezpo\u015brednio na ulicach.<\/p>\n\n\n\n

Woziwodowie nie je\u017adzili codziennie, a kiedy u\u017c przyje\u017cd\u017cali, trzeba by\u0142o sta\u0107 w d\u0142ugiej kolejce po swoj\u0105 porcj\u0119 wody. Us\u0142ugi te kosztowa\u0142y pieni\u0105dze, kt\u00f3rych zwyk\u0142e rodziny robotnicze cz\u0119sto nie mia\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

W takich sytuacjach trzeba by\u0142o szuka\u0107 alternatyw. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce czasami ca\u0142a rodzina my\u0142a si\u0119 w tej samej wodzie, w ustalonej kolejno\u015bci. Zwykle najpierw k\u0105pa\u0142 si\u0119 gospodarz, potem gospodyni, a na ko\u0144cu dzieci. Oczywi\u015bcie trudno by\u0142o si\u0119 dobrze umy\u0107 w takich warunkach, a dodatkowo w ten spos\u00f3b choroby przenosi\u0142y si\u0119 z jednego cz\u0142onka rodziny na drugiego. Szczeg\u00f3lnie nara\u017cone by\u0142y najm\u0142odsze dzieci, dlatego w tamtych czasach \u015bmiertelno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d dzieci by\u0142a bardzo wysoka.<\/p>\n\n\n\n

\u0141a\u017anie publiczne i k\u0105piele w okresie mi\u0119dzywojennym<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku w \u0141odzi istnia\u0142y k\u0105pieliska, potem pojawi\u0142y si\u0119 \u0142a\u017anie publiczne, na kt\u00f3re moda przysz\u0142a z innych kraj\u00f3w europejskich. \u0141a\u017anie sta\u0142y si\u0119 wybawieniem w sytuacji, gdy miasto wci\u0105\u017c nie mia\u0142o wodoci\u0105g\u00f3w i kanalizacji, cho\u0107 dla wielu by\u0142y to us\u0142ugi luksusowe.<\/p>\n\n\n\n

W czasie I wojny \u015bwiatowej mieszka\u0144cy \u0141odzi byli zmuszani do korzystania z \u0142a\u017ani publicznych <\/a>z powodu epidemii tyfusu, cholery i gru\u017alicy. Mieszka\u0144cy mogli korzysta\u0107 z nich r\u00f3wnie\u017c w latach powojennych, cho\u0107 nie zawsze mieli na to pieni\u0105dze \u2013 bezp\u0142atnych mo\u017cliwo\u015bci mycia si\u0119 w normalnych warunkach praktycznie nie by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Jedna z takich \u0142a\u017ani znajdowa\u0142a si\u0119 na ulicy Wodnej. Co ciekawe, posiada\u0142a nawet osobn\u0105 kabin\u0119 prysznicow\u0105 dla dzieci chorych na \u015bwierzb, poniewa\u017c w latach powojennych epidemie nadal by\u0142y powszechne, a problem z dostaw\u0105 wody pozostawa\u0142 aktualny przez d\u0142ugi czas.<\/p>\n\n\n\n

Problem z higien\u0105 istnia\u0142 nie tylko z powodu braku \u015brodk\u00f3w. Ludzie nie mieli jasnego zrozumienia, dlaczego regularna higiena jest wa\u017cna. Kobiety cz\u0119sto czyta\u0142y magazyny modowe, kt\u00f3re udziela\u0142y r\u00f3\u017cnych porad dotycz\u0105cych piel\u0119gnacji, ale nawet w nich brakowa\u0142o jednomy\u015blnych opinii na temat k\u0105pieli: w niekt\u00f3rych pisa\u0142y, \u017ce codzienne mycie jest konieczne, w innych \u2013 \u017ce nie. Panowa\u0142a absurdalna opinia, \u017ce \u200b\u200bregularnie nale\u017cy my\u0107 tylko ods\u0142oni\u0119te cz\u0119\u015bci cia\u0142a, kt\u00f3re s\u0105 widoczne dla innych, wi\u0119c cz\u0119sto higiena nie wychodzi\u0142a poza okolice ko\u0142nierza.<\/p>\n\n\n\n

Z czasem w mieszkaniach zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 higieniczne k\u0105ciki. Sta\u0142y tam miski, wiadra, dzbany z wod\u0105, a na p\u00f3\u0142kach le\u017ca\u0142y r\u0119czniki, grzebienie, myd\u0142o i inne przybory toaletowe.<\/p>\n\n\n\n

Stopniowo wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 zmienia\u0107. Najwa\u017cniejsze by\u0142o to, \u017ce ludziom uda\u0142o si\u0119 zmieni\u0107 swoje nawyki i podej\u015bcie do higieny, a nawet banalne mycie r\u0105k po powrocie do domu czy wykonaniu jakiej\u015b pracy sta\u0142o si\u0119 z czasem norm\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0141\u00f3d\u017a zawsze s\u0142yn\u0119\u0142a jako du\u017ce miasto przemys\u0142owe. Fabryki, zak\u0142ady i robotnicy \u2013 \u200b\u200bz tym w\u0142a\u015bnie kojarzono \u0141\u00f3d\u017a w XIX i XX wieku. Niewiele os\u00f3b jednak wie, \u017ce miasto mia\u0142o jeszcze jeden charakterystyczny problem: przez d\u0142ugi czas brakowa\u0142o w nim kanalizacji i dost\u0119pu do wody, co mia\u0142o negatywny wp\u0142yw na wszystkie sfery \u017cycia, pisze ilodz.com.  Oczywi\u015bcie […]<\/p>\n","protected":false},"author":305,"featured_media":15374,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[7582,7581,6196,7583,6227,6220,6226,7584,7586],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[7485],"class_list":["post-15497","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-healthy","tag-higiena","tag-higiena-w-przeszlosci","tag-historia-medycyny","tag-jak-zyli-i-dbali-o-siebie-mieszkancy-miasta","tag-stare-szpitale-w-lodzi","tag-szpital-lodzki","tag-szpitale-z-historia","tag-w-jakich-warunkach-zyli-mieszkancy-lodzi-na-poczatku-xx-wieku","tag-woda-z-beczek","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-copywriting-long"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/305"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15497"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15497\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15504,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15497\/revisions\/15504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15497"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=15497"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=15497"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=15497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}