{"id":15513,"date":"2024-09-23T22:00:20","date_gmt":"2024-09-23T20:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ilodz.com\/?p=15513"},"modified":"2024-09-30T17:01:15","modified_gmt":"2024-09-30T15:01:15","slug":"historia-medycyny-jak-wygladala-ginekologia-w-lodzi-w-minionych-wiekach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-historia-medycyny-jak-wygladala-ginekologia-w-lodzi-w-minionych-wiekach","title":{"rendered":"Historia medycyny. Jak wygl\u0105da\u0142a ginekologia w \u0141odzi w minionych wiekach"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce tak du\u017ce miasto przemys\u0142owe, kt\u00f3re rozwija\u0142o si\u0119 w niesamowitym tempie w sektorze przemys\u0142owym, nie mog\u0142o kiedy\u015b pochwali\u0107 si\u0119 odpowiednimi warunkami \u017cycia dla zwyk\u0142ych ludzi. Medycyna rozwija\u0142a si\u0119 w \u0141odzi w bardzo wolnym tempie, a w XIX i XX wieku bardzo brakowa\u0142o lekarzy, farmaceut\u00f3w i po\u0142o\u017cnik\u00f3w &#8211; informuje strona <a href=\"http:\/\/ilodz.com\" data-type=\"link\" data-id=\"ilodz.com\">ilodz.com<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lnie trudna by\u0142a sytuacja ze zdrowiem kobiet. Nie by\u0142o narz\u0119dzi higienicznych i diagnostycznych znanych wsp\u00f3\u0142czesnym ludziom, a kobiety w wi\u0119kszo\u015bci leczy\u0142y si\u0119 samodzielnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym artykule przypomnimy, co dzia\u0142o si\u0119 w zakresie medycyny kobiecej w \u0141odzi i og\u00f3lnie w Polsce w minionych stuleciach.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6aaa6e86b0bee\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6aaa6e86b0bee\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-historia-medycyny-jak-wygladala-ginekologia-w-lodzi-w-minionych-wiekach\/#Bez_diagnostyki_testow_i_badan_ginekologicznych_jak_lodzkie_kobiety_dowiadywaly_sie_o_ciazy_i_rodzily_dzieci\" >Bez diagnostyki, test\u00f3w i bada\u0144 ginekologicznych: jak \u0142\u00f3dzkie kobiety dowiadywa\u0142y si\u0119 o ci\u0105\u017cy i rodzi\u0142y dzieci?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-historia-medycyny-jak-wygladala-ginekologia-w-lodzi-w-minionych-wiekach\/#Porod_w_Lodzi_przy_braku_odpowiedniej_medycyny\" >Por\u00f3d w \u0141odzi przy braku odpowiedniej medycyny<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-historia-medycyny-jak-wygladala-ginekologia-w-lodzi-w-minionych-wiekach\/#Kiedy_rozpoczela_sie_droga_do_zmian\" >Kiedy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 droga do zmian?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-historia-medycyny-jak-wygladala-ginekologia-w-lodzi-w-minionych-wiekach\/#I_wojna_swiatowa_rodzace_kobiety_i_niemowleta_w_Lodzi\" >I wojna \u015bwiatowa, rodz\u0105ce kobiety i niemowl\u0119ta w \u0141odzi<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bez_diagnostyki_testow_i_badan_ginekologicznych_jak_lodzkie_kobiety_dowiadywaly_sie_o_ciazy_i_rodzily_dzieci\"><\/span>Bez diagnostyki, test\u00f3w i bada\u0144 ginekologicznych: jak \u0142\u00f3dzkie kobiety dowiadywa\u0142y si\u0119 o ci\u0105\u017cy i rodzi\u0142y dzieci?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"695\" src=\"https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154228\/image-23.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15514\" srcset=\"https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154228\/image-23.png 1000w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154228\/image-23-300x209.png 300w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154228\/image-23-768x534.png 768w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154228\/image-23-696x484.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dowiedzenie si\u0119 o ci\u0105\u017cy w XIX i XX wieku nie by\u0142o takie proste. Nie by\u0142o narz\u0119dzi diagnostycznych znanych wsp\u00f3\u0142czesnym ludziom, ani sprz\u0119tu medycznego, takiego jak ultrasonograf. Jak wi\u0119c kobiety dowiadywa\u0142y si\u0119 o ci\u0105\u017cy?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra przychodzi na my\u015bl, jest przerwa w cyklu menstruacyjnym. Dla wsp\u00f3\u0142czesnej kobiety jest to jeden z pierwszych i najwa\u017cniejszych sygna\u0142\u00f3w, \u017ce ci\u0105\u017ca si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a. Jednak w tamtych czasach by\u0142o nieco inaczej. Cykle menstruacyjne by\u0142y cz\u0119sto zak\u0142\u00f3cane po prostu z powodu z\u0142ej higieny, braku odpowiedniej piel\u0119gnacji, z\u0142ego od\u017cywiania, cz\u0119stego przech\u0142odzenia narz\u0105d\u00f3w kobiecych i braku \u015bwiadomo\u015bci na temat zdrowego \u017cycia seksualnego itp., zw\u0142aszcza na terenach wiejskich. Dlatego brak miesi\u0105czki zwykle nie wskazywa\u0142 na ci\u0105\u017c\u0119, a je\u015bli ju\u017c, to prawie nigdy nie by\u0142 sygna\u0142em dla \u00f3wczesnych \u0142odzianek. Wyj\u0105tkiem by\u0142a amenorrhoea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zamiast tego inne naturalne objawy, takie jak nudno\u015bci i obrz\u0119k piersi, wskazywa\u0142y na ci\u0105\u017c\u0119. Jednak nawet je\u015bli taki stan zosta\u0142 odnotowany, potwierdzenie ci\u0105\u017cy by\u0142o prawie niemo\u017cliwe, tylko wtedy, gdy mo\u017cna by\u0142o dotkn\u0105\u0107 p\u0142odu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tamtym czasie niemo\u017cliwe by\u0142o r\u00f3wnie\u017c ustalenie, czy kobieta by\u0142a w ci\u0105\u017cy mnogiej czy pojedynczej. Nie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c sposobu na okre\u015blenie stanu dziecka lub ewentualnych powik\u0142a\u0144. Oczywi\u015bcie wszystko to wp\u0142ywa\u0142o na przebieg ci\u0105\u017cy, powoduj\u0105c cz\u0119ste poronienia, \u015bmier\u0107 matek w trakcie lub przed porodem, narodziny chorych dzieci i tak dalej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Porod_w_Lodzi_przy_braku_odpowiedniej_medycyny\"><\/span>Por\u00f3d w \u0141odzi przy braku odpowiedniej medycyny<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"1067\" src=\"https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154226\/image-24.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15517\" srcset=\"https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154226\/image-24.png 1600w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154226\/image-24-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154226\/image-24-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154226\/image-24-1536x1024.png 1536w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154226\/image-24-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy nadchodzi\u0142 czas porodu, cz\u0119sto odbywa\u0142 si\u0119 on nie w szpitalu, tylko w domu. Wed\u0142ug statystyk tylko 15% kobiet w Polsce w tamtych latach mog\u0142o sobie pozwoli\u0107 na por\u00f3d w szpitalu pod opiek\u0105 wykwalifikowanych lekarzy. Dla wi\u0119kszo\u015bci \u0142odzianek por\u00f3d w plac\u00f3wce medycznej by\u0142 po prostu luksusem, na kt\u00f3ry nie by\u0142o ich sta\u0107. Co dopiero m\u00f3wi\u0107 o terenach wiejskich wojew\u00f3dztwa?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najcz\u0119\u015bciej w porodach uczestniczyli krewni lub kobiety z najbli\u017cszego otoczenia, kt\u00f3re by\u0142y w domu. Czasami zatrudniano po\u0142o\u017cne do domu, ale to r\u00f3wnie\u017c by\u0142o nieosi\u0105galne dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi z powodu braku pieni\u0119dzy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wobec braku odpowiednich warunk\u00f3w sanitarnych w domu, porody cz\u0119sto ko\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem. W \u0141odzi nie by\u0142o jeszcze powszechnie dost\u0119pnej wody, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o ciep\u0142ej wodzie czy czystych prze\u015bcierad\u0142ach i r\u0119cznikach. O sterylno\u015bci nie by\u0142o mowy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W takich warunkach kobieta i dziecko po porodzie mogli znajdowa\u0107 si\u0119 w niebezpiecznym stanie. Bior\u0105c pod uwag\u0119 trudn\u0105 sytuacj\u0119 epidemiologiczn\u0105 w \u0141odzi na pocz\u0105tku XX wieku, sytuacj\u0119 pogarsza\u0142 fakt, \u017ce choroby rozprzestrzenia\u0142y si\u0119 bardzo szybko. Cz\u0119sto zara\u017ca\u0142y si\u0119 nawet te akuszerki, kt\u00f3re przychodzi\u0142y przyjmowa\u0107 porody.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015amiertelno\u015b\u0107 noworodk\u00f3w w \u0141odzi by\u0142a w\u00f3wczas niezwykle wysoka. Niestety, nie dysponujemy dok\u0142adnymi statystykami, ale znamy og\u00f3ln\u0105 sytuacj\u0119 w kraju: w latach 30. prawie jedna czwarta wszystkich zgon\u00f3w dotyczy\u0142a noworodk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 mo\u017ce si\u0119 to wydawa\u0107 dziwne, istniej\u0105 statystyki z tamtych czas\u00f3w dotycz\u0105ce \u015bmiertelno\u015bci noworodk\u00f3w urodzonych poza zwi\u0105zkiem ma\u0142\u017ce\u0144skim &#8211; liczba ta mog\u0142a si\u0119ga\u0107 50%. Wyja\u015bnia to fakt, \u017ce kobiety, kt\u00f3re zasz\u0142y w ci\u0105\u017c\u0119 poza zwi\u0105zkiem ma\u0142\u017ce\u0144skim, by\u0142y pot\u0119piane przez spo\u0142ecze\u0144stwo i uwa\u017cane za naruszaj\u0105ce normy moralne i etyczne. Takie pot\u0119pienie faktycznie skazywa\u0142o je na \u017cycie poza wszelkimi normami. Rodzi\u0142y dzieci poza zwi\u0105zkiem ma\u0142\u017ce\u0144skim w samotno\u015bci, w tajemnicy przed innymi, w okropnych warunkach. Czasami pr\u00f3bowa\u0142y przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, co skutkowa\u0142o tym, \u017ce dzieci rodzi\u0142y si\u0119 chore, s\u0142abe lub szybko umiera\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Noworodki umiera\u0142y r\u00f3wnie\u017c z powodu niedo\u017cywienia. Cz\u0119sto kobiety w \u00f3wczesnej \u0141odzi nadal ci\u0119\u017cko pracowa\u0142y w fabrykach, co powodowa\u0142o problemy z karmieniem piersi\u0105. Dzieciom podawa\u0142y zawodny substytut &#8211; mleko krowie, kt\u00f3re nie by\u0142o sterylne i cz\u0119sto zanieczyszczone, co powodowa\u0142o rozprzestrzenianie si\u0119 niebezpiecznych infekcji.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kiedy_rozpoczela_sie_droga_do_zmian\"><\/span>Kiedy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 droga do zmian?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"968\" height=\"1090\" src=\"https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154225\/image-25.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15520\" srcset=\"https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154225\/image-25.png 968w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154225\/image-25-266x300.png 266w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154225\/image-25-768x865.png 768w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154225\/image-25-696x784.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 968px) 100vw, 968px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kobiety w \u0141odzi stara\u0142y si\u0119 zmieni\u0107 sytuacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z ci\u0105\u017c\u0105 i porodem ju\u017c przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. W\u00f3wczas w mie\u015bcie powsta\u0142o Towarzystwo Opieki nad Matk\u0105 i Dzieckiem \u201eKropla Mleka\u201d, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej rozszerzy\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na inne regiony Polski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 idea towarzystwa i jego g\u0142\u00f3wne cele nie by\u0142y nowe, lecz zapo\u017cyczone z Francji, z powodzeniem \u201ezakorzeni\u0142y si\u0119\u201d w \u0141odzi i ca\u0142ej Polsce. Towarzystwo udziela\u0142o matkom porad dotycz\u0105cych piel\u0119gnacji i zdrowia niemowl\u0105t oraz zach\u0119ca\u0142o do naturalnego karmienia piersi\u0105. Organizacja dostarcza\u0142a r\u00f3wnie\u017c niemowl\u0119tom odpowiednio przygotowane i bezpieczne mleko krowie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mleko dostarczane rodzinom, kt\u00f3re nie mog\u0142y karmi\u0107 piersi\u0105 swoich dzieci, by\u0142o badane bakteriologicznie, pasteryzowane i przygotowywane w proporcjach odpowiednich dla noworodk\u00f3w. Takie mleko pochodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie od szczepionych kr\u00f3w, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105 weterynaryjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"I_wojna_swiatowa_rodzace_kobiety_i_niemowleta_w_Lodzi\"><\/span>I wojna \u015bwiatowa, rodz\u0105ce kobiety i niemowl\u0119ta w \u0141odzi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"1209\" src=\"https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154223\/image-26.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15523\" srcset=\"https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154223\/image-26.png 1600w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154223\/image-26-300x227.png 300w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154223\/image-26-768x580.png 768w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154223\/image-26-1536x1161.png 1536w, https:\/\/cdn.ilodz.com\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2024\/09\/17154223\/image-26-696x526.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W okresie przedwojennym towarzystwo z powodzeniem dzia\u0142a\u0142o w \u0141odzi. Zapotrzebowanie na mleko by\u0142o niezwykle du\u017ce &#8211; ju\u017c w pierwszym roku dzia\u0142alno\u015bci organizacja rozda\u0142a ponad 140 tysi\u0119cy dziennych porcji po\u017cywnego i bezpiecznego mleka dla niemowl\u0105t. W kolejnych latach liczba ta tylko ros\u0142a. Podobnie jak liczba lokalizacji w mie\u015bcie, w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o je otrzyma\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I wojna \u015bwiatowa z pewno\u015bci\u0105 wp\u0142yn\u0119\u0142a na prac\u0119 towarzystwa. Proces pozyskiwania wysokiej jako\u015bci mleka z bezpiecznych miejsc, a tak\u017ce logistyka, sta\u0142y si\u0119 bardziej skomplikowane. Aby kontynuowa\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, towarzystwo musia\u0142o wprowadzi\u0107 przynajmniej niewielk\u0105 op\u0142at\u0119 za mleko pasteryzowane, podczas gdy mleko niepasteryzowane by\u0142o dost\u0119pne za darmo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tamtych latach zakres us\u0142ug Towarzystwa r\u00f3wnie\u017c znacznie si\u0119 rozszerzy\u0142. Trzeba by\u0142o aktywniej promowa\u0107 kwesti\u0119 higieny niemowl\u0105t, co by\u0142o bardzo wa\u017cne w czasie wojny. Dzieci potrzebowa\u0142y cz\u0119stszego nadzoru medycznego, wi\u0119c Towarzystwo zapewnia\u0142o, w miar\u0119 swoich mo\u017cliwo\u015bci, systematyczne badania, konsultacje i skierowania do przychodni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ostatecznie, po zako\u0144czeniu wojny, towarzystwo otrzyma\u0142o ogromne wsparcie od innych organizacji miejskich i w\u0142adz miasta. Wsparcie finansowe zapewnia\u0142y lokalne banki, wydawnictwa, firmy ubezpieczeniowe i kredytowe, fabryki itp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pod tym wzgl\u0119dem \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 wzorcem dla innych polskich miast. Wkr\u00f3tce organizacje o tej samej nazwie pojawi\u0142y si\u0119 w Warszawie, Radomiu, Kaliszu, D\u0105browie itd. Mia\u0142y one ten sam statut i te same funkcje, a tak\u017ce zajmowa\u0142y si\u0119 opiek\u0105 nad matkami i dzie\u0107mi, zw\u0142aszcza z ubogich rodzin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0141\u00f3dzkie towarzystwo dzia\u0142a\u0142o a\u017c do II wojny \u015bwiatowej. A po jej zako\u0144czeniu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa karta historii miasta, o kt\u00f3rej warto opowiedzie\u0107 w osobnym artykule.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce tak du\u017ce miasto przemys\u0142owe, kt\u00f3re rozwija\u0142o si\u0119 w niesamowitym tempie w sektorze przemys\u0142owym, nie mog\u0142o kiedy\u015b pochwali\u0107 si\u0119 odpowiednimi warunkami \u017cycia dla zwyk\u0142ych ludzi. Medycyna rozwija\u0142a si\u0119 w \u0141odzi w bardzo wolnym tempie, a w XIX i XX wieku bardzo brakowa\u0142o lekarzy, farmaceut\u00f3w i po\u0142o\u017cnik\u00f3w &#8211; informuje strona ilodz.com. Szczeg\u00f3lnie trudna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":310,"featured_media":15412,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[7013,6974,6223,7592,6196,6296,7593,7594,6242,6997,6237,6221,7595,6194,6227,6220,6226],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-15513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-healthy","tag-budowa-i-pierwsze-lata-dzialalnosci-placowki-medycznej","tag-budowa-systemu-medycznego","tag-ciekawostki-o-medycynie-w-lodzi","tag-ginekologia-w-lodzi-w-minionych-wiekach","tag-historia-medycyny","tag-historie-lodzi","tag-jak-lodzkie-kobiety-dowiadywaly-sie-o-ciazy-i-rodzily-dzieci","tag-lodzkie-kobiety","tag-medycyna-ludowa","tag-medycyna-lodz","tag-medycyna-profesjonalna","tag-medycyny-w-lodzi","tag-porod-w-lodzi-przy-braku-odpowiedniej-medycyny","tag-slawni-ludzie","tag-stare-szpitale-w-lodzi","tag-szpital-lodzki","tag-szpitale-z-historia","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15513","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/310"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15513"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15526,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15513\/revisions\/15526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15513"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=15513"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=15513"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilodz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=15513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}