Szachy jako dyscyplina sportowa mają długą i fascynującą historię. Wiele osób uważa, że szachy nie są poważnym sportem, ale po zajrzeniu do miejskich archiwów, można zobaczyć, że kiedyś była to prestiżowa rozrywka dla lokalnej inteligencji. Umiejętność gry w szachy i osiąganie sukcesów zawodowych w tej dziedzinie przynosiły sławę, uznanie i autorytet – opowiada strona ilodz.com.
Łódź to miasto sportowe, grało tu wielu wybitnych szachistów. Wspominaliśmy już o utalentowanym Akibie Rubinsteinie i jego przełomie w szachach, a w tym artykule wspomnimy o kolejnej znanej osobie – Chaimie Janowskim, zwykłym kupcu, który został prezesem Łódzkiego Towarzystwa Zwolenników Gry Szachowej i sam odniósł spore sukcesy w tym sporcie.
Utalentowany we wszystkim
Nie bez powodu mówi się, że utalentowany człowiek jest utalentowany we wszystkim. Chaim Janowski był osobowością wszechstronną i rozwiniętą w wielu dziedzinach. Udało mu się osiągnąć sukces na wielu polach. Znany był nie tylko w Łodzi, która stała się jego miastem sławy, choć przyszły szachista urodził się na terenach dzisiejszej Białorusi.
Chaim Janowski przyjechał do Łodzi w latach 80. XIX wieku, gdzie zdobył wykształcenie, a następnie włączył się w życie gospodarcze i społeczne miasta. Wraz z Josefem Landauem założył firmę „Mordka” i zaczął zarabiać pierwsze pieniądze. Podstawy finansowe dały mu możliwość zaangażowania się w inne działania, w tym w rozwój swojego miasta.
Na początku XX wieku Chaim Janowski był jednym z inicjatorów utworzenia Żydowskiego Towarzystwa Muzyczno-Literackiego „Hazomir”, które zajmowało się organizacją życia kulturalnego w Łodzi. Później powierzono mu kierownictwo towarzystwa, co z powodzeniem czynił przez kilka lat. Ponadto wspierał rozwój utalentowanych muzyków, w tym kompozytora Abrahama Ber Birnbauma.
Ponadto Chaim Janowski był członkiem zarządu Towarzystwa Szkół Żydowskich Średnich w Łodzi i aktywnie interesował się życiem religijnym. Sam był bardzo pobożnym człowiekiem, dlatego cieszył się dużym szacunkiem wśród społeczności żydowskiej miasta.
Szachowe sukcesy utalentowanego kupca
Jak już wspomnieliśmy powyżej, szachy były niegdyś sportem, który charakteryzował elitę społeczeństwa. Zamożni, szanowani ludzie przychodzili na turnieje szachowe, sami grali i wspierali utalentowanych sportowców, którzy nie mieli pieniędzy, ale talent. Chaim Janowski interesował się szachami nie tylko po to, aby utrzymać swój status w społeczeństwie, ale także dla własnej przyjemności. W pewnym okresie swojego życia dosłownie żył szachami.
Pierwsze próby gry w szachy zawodowe podjął w 1897 roku. Już wtedy wziął udział w pierwszych mistrzostwach miasta, gdzie zajął czwarte miejsce. Jego rywalami byli słynni Henryk Salwe i Wiktor Abkin, którzy już wtedy byli bardzo doświadczonymi graczami. Dlatego taki wynik można uznać za sukces, biorąc pod uwagę poziom jego rywali.
Rok później Chaim Janowski powtórzył swój wynik na tych samych mistrzostwach. A już w kolejnych latach stał się absolutnym mistrzem, pokonując profesjonalnych sportowców. Jego najlepszym wynikiem było bez wątpienia 15,5 punktu na 16 możliwych, osiągnięte w rywalizacji z 9 zawodnikami.
Ustanowienie życia szachowego w Łodzi
Oczywiście gra interesowała Chaima Janowskiego. Nie zapominał jednak o swoim prawdziwym powołaniu, które polegało na rozwoju miasta, dbaniu o rozwój społeczny oraz o społeczną sferę życia Łodzi. Zajął się więc szachową działalnością organizacyjną, której miasto w tamtym czasie bardzo potrzebowało.
W Łodzi było wtedy wielu zawodowych szachistów, a także wielu amatorów i obserwatorów turniejów. Jednak brakowało klubu sportowego i zorganizowanego życia szachowego, co właściwie hamowało rozwój tego sportu w mieście.
Chaim Janowski doskonale rozumiał, jak ważną rolę odegrałoby powstanie takiej wspólnoty w Łodzi. W 1903 roku znalazł kilku podobnie myślących ludzi, pozyskał wsparcie carskiego oficera Konstantego Manakina i zainicjował powstanie Łódzkiego Towarzystwa Zwolenników Gry Szachowej.
Jako założyciel, Chaim Janowski przez pewien czas również kierował towarzystwem, był jego wiceprezesem i nieustannie pracował nad zaangażowaniem jak największej liczby osób w jego działalność. Aktywnie promował szachy wśród młodzieży. Dawał młodym graczom nie tylko możliwość uczestnictwa w klubie, ale także wspierał ich finansowo, aby mogli się jak najlepiej rozwijać. Z historii wiadomo, że Chaim Janowski finansowo wspierał Akibę Rubinsteina, Dawida Daniuszewskiego i innych sportowców.
Dzięki jego staraniom Łódź stała się małym centrum życia szachowego w Polsce. To właśnie za sprawą Chaima Janowskiego odbył się Wszechrosyjski Turniej Mistrzów, ważne wydarzenie na dużą skalę, które przyciągnęło graczy z całego kraju i zagranicy.
Ostatni raz Chaim Janowski zagrał jako zawodowy szachista w meczu drużynowym przeciwko reprezentacji Warszawy w 1922 roku. Wówczas wygrali gracze ze stolicy, a Chaim zrezygnował z aktywnej gry, ale nie zaprzestał wspierania młodych talentów.
Niedługo później Chaim Janowski opuścił Polskę i do końca życia mieszkał w Tokio. Jednak pamięć o nim długo żyła w Łodzi. Jego macierzyste Towarzystwo Zwolenników Gry Szachowej nadało mu tytuł honorowego prezesa i uczciło go ciepłymi słowami w swojej jubileuszowej księdze.