Słowo „kompozytor” pochodzi od łacińskiego „componere”, co oznacza „składać w całość”. Właściwie właśnie w ten sposób utwór muzyczny, nuta po nucie, składa się w jedną całość, która jest następnie odtwarzana przez muzyków. Zawód kompozytora wymaga posiadania daru muzycznego i twórczego oraz odpowiedniego wykształcenia. Polskie miasto Łódź ma całą plejadę utalentowanych kompozytorów, niektórzy z nich zdobyli nawet światową sławę – pisze ilodz.com.
Aleksander Tansman
Nazwisko polskiego kompozytora Aleksandra Tansmana jest bez przesady znane niemal na wszystkich kontynentach. Uznany i szanowany na całym świecie kompozytor urodził się 12 czerwca 1897 roku w Łodzi. Pochodzi z zamożnej rodziny litewskich Żydów. Ojciec przyszłego kompozytora Mosze Tancman (prawdziwe nazwisko rodziny) zmarł, gdy Aleksander miał zaledwie 10 lat. Wychowanie chłopca i jego siostry Teresy zostało całkowicie przejęte przez matkę Chanę.
Aleksander Tansman dzieciństwo i młodość spędził w rodzinnym mieście Łodzi. Swoje pierwsze kroki muzyczne chłopiec stawiał w Konserwatorium w Łodzi. Jego pierwszymi nauczycielami muzyki byli Wojciech Gawroński i Naum Podkaminer.
Później chłopiec przeniósł się do stolicy, gdzie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Równolegle ze studiami brał udział w konkursach kompozytorskich. W szczególności w styczniu 1919 roku Tansman zwyciężył w pierwszym konkursie kompozytorskim zorganizowanym w niepodległej Polsce.
Do pierwszych dzieł kompozytora należały symfonie na orkiestrę i koncerty na fortepian. Na początku tego samego roku 1919 Aleksander Tansman dał cykl koncertów w Filharmonii Warszawskiej.
Zainspirowany pierwszymi sukcesami i zachętą ze strony swoich mentorów, Aleksander Tansman postanawia kontynuować karierę muzyczną w Paryżu. Artysta przeniósł się do stolicy Francji jesienią 1919 roku.
W Paryżu jego pomysły muzyczne spotkały się z dużym uznaniem kompozytorów i muzykologów. Sam Tansman szybko dołączył do grona lokalnej elity muzycznej. Na jego twórczość mieli wpływ tacy kompozytorzy jak Igor Strawiński, Maurice Ravel, Jacques Iber i inni.
Tansman stał się także jednym z najbardziej szanowanych przedstawicieli międzynarodowej grupy muzycznej „École de Paris”.
W latach dwudziestych kompozytor z Łodzi stworzył symfonię na orkiestrę „II Symfonia”, dwa koncerty fortepianowe, operę „La Nuit Kurde” i balet „Sextuor”. Jego dziełami kierowali znani dyrygenci: Arturo Toscanini, Tullio Serafin, Willem Mengelburn, Pierre Monte i wielu innych.
Aleksander Tansman został drugim polskim kompozytorem, którego spektakl teatralno-baletowy „Sextuor” został wystawiony w Metropolitan Opera – czołowym teatrze Stanów Zjednoczonych, jednym z ośrodków światowej kultury muzycznej.
Na początku lat 30. XX wieku kompozytor z Łodzi odbył światowe tournée. Tansman odwiedził wiele krajów: USA, Japonię, Singapur, Hongkong, Indonezję, Singapur, Indie, Egipt i Włochy. Z muzyką Tansmana, którą pisał głównie w kierunku neoklasycyzmu, zapoznały się tysiące słuchaczy na różnych kontynentach.
W 1938 roku rodowity mieszkaniec Łodzi otrzymał obywatelstwo francuskie. Jednak w przededniu II wojny światowej wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Co ciekawe, w przeprowadzce do Los Angeles bardzo pomógł polskiemu kompozytorowi jego przyjaciel, legendarny aktor filmowy Charlie Chaplin.
Lata pobytu w USA okazały się dla Aleksandra Tansmana dość owocne. Tutaj dużo koncertował jako dyrygent i pianista. I oczywiście napisał dużo muzyki, w szczególności trzy symfonie, dwa kwartety, utwory na fortepian. W latach 40. Tansman napisał także kilka kompozycji muzycznych do filmów hollywoodzkich. Muzyka napisana przez polskiego kompozytora zabrzmiała w filmach „Flesh and Fantasy” i „Paris Underground”. W 1946 roku kompozytor został nominowany do Oscara za najlepszą muzykę do filmu dramatycznego lub komediowego za film „Paris Underground”.
W tym samym 1946 roku Aleksander Tansman powrócił do stolicy Francji i kontynuował karierę muzyczną w Europie. Dyrygent i kompozytor był laureatem licznych nagród i wyróżnień. Aleksander Tansman zmarł 15 listopada 1986 w Paryżu.
Grażyna Bacewicz
Kompozytorka Grażyna Bacewicz zajmuje poczesne miejsce wśród znanych kompozytorów z Łodzi. Nawet Akademia Muzyczna w Łodzi nosi imię Grażyny i jej brata Kiejstuta Bacewiczów.
Przyszła skrzypaczka i kompozytorka urodziła się 5 lutego 1909 roku w Łodzi w rodzinie polsko-litewskiej. Grażynę od najmłodszych lat pasjonowała muzyka, ponieważ jej ojciec i bracia również byli kompozytorami.
Gry na fortepianie i skrzypcach Grażynę nauczył jej ojciec, Wincenty Bacewicz. W wieku 10 lat dziewczynka rozpoczęła naukę w Konserwatorium Muzycznym Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej w Łodzi. Tam studiowała teorię muzyki, grę na fortepianie i skrzypcach. Równolegle z Konserwatorium Muzycznym uczęszczała do Gimnazjum Humanistycznego Janiny Pryssewiczówny.
W 1923 roku dziewczyna wraz z rodziną przeprowadziła się do Warszawy, gdzie kontynuowała naukę muzyczną w Konserwatorium Warszawskim. Jej mentorami byli Kazimierz Sikorski, Józef Jarzębski i Józef Turczyński. W 1932 roku Grażyna Bacewicz ukończyła studia w konserwatorium, uzyskując dwa dyplomy – z gry na skrzypcach i kompozycji.
W kolejnych latach Grażyna kontynuowała doskonalenie swoich umiejętności gry na skrzypcach, biorąc prywatne lekcje u skrzypków.
Grażyna Bacewicz należy do polskich kompozytorów okresu międzywojennego i powojennego tworzących w stylu neoklasycznym. Była autorką siedmiu koncertów skrzypcowych, dwóch koncertów wiolonczelowych i jednego koncertu altówkowego. Ponadto w jej dorobku znajduje się siedem kwartetów smyczkowych, pięć sonat na skrzypce i fortepian oraz dwie sonaty na skrzypce solo.
W historii muzyki polskiej Grażyna Bacewicz jako pierwsza kobieta znalazła się na liście najwybitniejszych kompozytorów Polski. Grażyna Bacewicz zmarła 17 stycznia 1969 roku w Warszawie.
Paweł Klecki
Paweł Klecki ma na swoim koncie bogaty dorobek kompozytorski: symfonie, koncerty na fortepian i skrzypce, utwory kameralne i pieśni. Przyszły kompozytor i dyrygent urodził się 21 marca 1900 roku w Łodzi. Pochodził z rodziny zamożnych łódzkich włókniarzy.
Naukę gry na skrzypcach Paweł rozpoczął już we wczesnym dzieciństwie. Jego pierwszą nauczycielką i mentorką była Róża Schindler-Suess. W wieku 14 lat zaczął grać w Orkiestrze Symfonicznej w Łodzi.
Studia kontynuował w Warszawie. W stolicy Polski chłopiec studiował dyrygenturę u Emila Młynarskiego i kompozycję u Juliusza Wertheima w Konserwatorium Warszawskim. Ponadto studiował filozofię na Uniwersytecie Warszawskim.
W 1921 Paweł Klecki przeprowadził się do Berlina, gdzie kontynuował naukę teorii muzyki w Wyższej Szkole Muzycznej. W 1923 roku w Berlinie odbył się jego debiut – kompozytor dyrygował koncertem własnych utworów. Następnie dyrygował kilkoma koncertami w Filharmonii Berlińskiej.
W 1933 roku Paweł Klecki opuścił Niemcy i przeniósł się do Włoch, gdzie uczył kompozycji i orkiestracji. Trzy lata później przeniósł się do ZSRR. Jako mieszkaniec Związku Radzieckiego, łodzianin występował z orkiestrą Filharmonii Leningradzkiej, a w latach 1937-1938 był głównym dyrygentem Filharmonii Charkowskiej.
W 1939 roku Paweł Klecki przeprowadził się do Szwajcarii, a 8 lat później został obywatelem tego kraju. W 1940 rozpoczął współpracę z „Orchestre de la Suisse Romande” w Genewie, a w 1943 kierował festiwalami muzycznymi w Lozannie.
W 1946 roku na zaproszenie słynnego włoskiego dyrygenta Arturo Toscaniniego brał udział w otwarciu powojennej opery Teatro alla Scali. W latach 50. dyrygent i kompozytor występował na licznych koncertach w Europie, Izraelu i Ameryce Południowej.
W 1958 roku po raz pierwszy wystąpił w Stanach Zjednoczonych z Philadelphia Orchestra. W latach 1958-1963 pełnił funkcję dyrektora muzycznego Dallas Symphony Orchestra. W latach 1964-1966 kierował Orkiestrą Symfoniczną w Bernie. A w 1967 roku poprowadził Orchestre de la Suisse Romande.
Na początku lat 70. koncertował także w Polsce z Orkiestrą Filharmonii Narodowej i Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia.
Kompozytor i dyrygent Paweł Klecki zmarł nagle 5 marca 1973 roku w Liverpoolu podczas próby z Royal Liverpool Philharmonic Orchestra.
Piotr Grajter
Muzyk, kompozytor i pedagog Piotr Grajter urodził się w 1955 roku w Łodzi. Uczył się w miejscowej szkole muzycznej w klasie organów. Uzyskał także dwa dyplomy z wyróżnieniem w dziedzinie teorii muzyki i kompozycji.
Od 1980 roku zaczął brać udział w koncertach i festiwalach muzyki organowej w kraju i za granicą jako kameralista i akompaniator. Koncertował w Belgii, Czechach, Danii, Francji, Mołdawii, Niemczech, Rosji, Słowacji i Ukrainie.
Działalność kompozytorska Piotra Grajtera rozpoczęła się we wczesnym okresie jego twórczości – już po ukończeniu studiów. Stworzył szereg utworów orkiestrowych, kameralnych i solowych, które wykonywano m.in. na festiwalu „Młoda Muzyka Polska” w Szczecinie, Filharmonii Łódzkiej i Akademii Muzycznej w Łodzi.
Piotr Grajter zajmował się także działalnością naukową i pedagogiczną. Prowadził klasę organów w Akademiach Muzycznych w Łodzi i Bydgoszczy. W 2002 roku uzyskał tytuł naukowy profesora sztuk muzycznych. W latach 2003-2005 Grajter kierował katedrą organów, klawesynu i muzyki dawnej w Akademii Muzycznej w Łodzi. Wyszkolił kilkunastu organistów. Został odznaczony Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” oraz medalem 50-lecia Akademii Muzycznej w Łodzi.