W pierwszych latach rozwoju medycyny w Łodzi panował prawdziwy chaos. Jeszcze przed XIX wiekiem w mieście nie było tak wielu profesjonalnych lekarzy i placówek medycznych, które zapewniałyby ludziom opiekę na wysokim poziomie. Ponadto, miasto, jak i wszystkie inne zakątki Polski, często wstrząsały epidemie, które zabierały życie tysiącom ludzi, informuje ilodz.com.
Pierwsi lekarze w Łodzi byli prawdziwymi entuzjastami, którzy pracowali dla dobra ludzi i podejmowali ważne kroki w tworzeniu systemu medycznego w mieście. Wśród takich lekarzy był również słynny Józef Koliński.
Jaka była droga życiowa lekarza, jaki wkład wniósł w rozwój systemu medycznego w Łodzi oraz inne ciekawe fakty – przeczytaj w poniższym materiale.
Lekarz, który dbał o najbiedniejszych
Przyszły lekarz urodził się w 1852 roku. Jego dzieciństwo i młodość były bardzo trudne – musiał dosłownie przetrwać, ponieważ urodził się w biednej rodzinie. Widocznie właśnie takie trudności w życiu wpłynęły w przyszłości na to, że Józef Koliński pomagał biednym ludziom, dla których wysokiej jakości opieka medyczna była praktycznie niedostępna.
Józef Koliński ukończył Męskie Gimnazjum Klasyczne w Kaliszu – jedna z najstarszych szkół średnich w Wielkopolsce i ogólnie w Polsce. Była to renomowana placówka oświatowa, która zapewniała uczniom dobre wykształcenie.
Podczas nauki w gimnazjum w Kaliszu, Józef Koliński zdecydował się o swoim przyszłym zawodzie, który później stała się jego życiowym powołaniem. Po ukończeniu gimnazjum kontynuował naukę – w 1874 roku wstąpił do Medyczno-Chirurgicznej Akademii Wojskowej w Petersburgu.
Po ukończeniu studiów na Akademii i uzyskaniu dyplomu Józef Koliński wrócił do Polski, gdzie brał udział w działalności medyczno-patriotycznej społeczności. W stolicy jednak lekarz nie zatrzymał się długo – przeniósł się do Łodzi.
Przeprowadzka do Łodzi i początek kariery medycznej
Po przeprowadzce do naszego miasta Józef Koliński zaczął produktywnie pracować. Jego głównym powołaniem była medycyna, jednak był osobą wszechstronną i uważał, że pomaganie ludziom na różne sposoby jest najważniejsze.
Troszcząc się o odrodzenie polskich tradycji, zajmował się również działalnością podziemną – m.in. przywrócił język polski jako język wykładowy w miejscowych szkołach. Na własne ryzyko zorganizował tajne nauczania w języku ojczystym.
Równolegle z tym zaczął publikować w czasopismach i gazetach – na początku pod pseudonimem, bojąc się krytyki. W pierwszych latach były to publikacje o tematyce medycznej i społecznej. Ponadto, aktywnie angażował się w działalność charytatywną i brał udział w życiu społecznym miasta.
Stan medycyny w Łodzi
Po przeprowadzce do Łodzi, Józef Koliński był zszokowany przerażającym stanem miasta. Pierwsze, co zauważył, to skrajne ubóstwo ludności. Przeważnie to biedota była główną przyczyną szerzenia się chorób w Łodzi. Ponadto miasto charakteryzowało się wysoką śmiertelnością – najbardziej cierpiała klasa robotnicza, jedna z najmniej chronionych warstw społeczeństwa, która nie miała ani gwarancji, ani odpowiednich warunków bezpiecznej pracy w licznych łódzkich fabrykach i zakładach.
Mimo że Józef Koliński był często zapraszany do pracy w warszawskich szpitalach wojskowych, często jednak wracał do Łodzi. Widząc, w jakim stanie znajduje się system medyczny miasta i jak cierpią mieszkańcy, nie mógł o tym zapomnieć i starał się wszelkimi sposobami im pomagać.
Po pewnym czasie lekarz został zaproszony do łódzkiego środowiska lekarzy i działaczy społecznych. Mając doświadczenie uczestnictwa w czołowych towarzystwach lekarskich Warszawy, Józef Koliński zauważył, że w Łodzi brakuje podobnych doświadczeń. To właśnie on zaproponował w 1885 roku stworzenie Towarzystwa Lekarskiego miasta Łodzi, co wywołało niemałe zainteresowanie wśród jego kolegów.
Powstanie przychodni w Łodzi i budowa systemu medycznego
Po pomyśle założenia Łódzkiego Towarzystwa Lekarskiego lekarz zaczął współpracować ze swoimi wybitnymi ówczesnymi kolegami. Wśród jego znajomych był dr Karol Jonscher (starszy), Jan Wisłocki i inni.
Lekarz Józef Koliński był nie tylko utalentowanym specjalistą w swojej dziedzinie, ale także oddanym patriotą. Po obronie pracy doktorskiej z okulistyki w warszawskiej Szkole Głównej mógł kontynuować naukę we Francji, na paryskiej Sorbonie, ale postanowił nie wyjeżdżać z Polski i został, by ulepszać system medyczny w rodzinnym kraju.
Po pewnym czasie powrócił do Łodzi i najpierw otworzył prywatny gabinet okulistyczny przy ulicy Piotrkowskiej. Był to okres, w którym aktywnie pomagał biednym rodzinom robotników miejskich fabryk. Józefowi w wielu sprawach pomagała żona, która w pełni wspierała męża i podzielała jego poglądy na życie, a w szczególności na medycynę.
Razem wstąpili do znanej w mieście organizacji charytatywnej – Łódzkiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności, która zrzeszała miejscowych luteran i katolików i pomagała potrzebującym. W tym samym czasie Józef Koliński zwracał dużą uwagę na medycynę dziecięcą. Z jego inicjatywy w Łodzi pojawiły się pierwsze ambulatoria, w których nieodpłatnie szczepiono miejscowe dzieci w celu wzmocnienia odporności i zapobiegania chorobom. Mężczyzna zrozumiał, że zdrowie dzieci i odpowiednia higiena są kluczem do zdrowia dorosłych.
Ważnym wydarzeniem w historii Łodzi było pojawienie się Towarzystwa Higienicznego, które powstało na wzór podobnej organizacji działającej w stolicy. W łódzkiej organizacji wdrożono najlepsze metody i środki, które zostały już sprawdzone przez warszawskich lekarzy.
Walka z systemem
Nazwisko Józefa Kolińskiego jest w Łodzi dobrze znane dzięki jego aktywnej postawie obywatelskiej, udziałowi w życiu politycznym i propagowaniu korzystnych idei w społeczeństwie. Na początku XX wieku wraz z Sewerynem Sterlingiem (kolegą lekarzem) zainicjował wydawanie „Czasopisma Lekarskiego”. Była to publikacja medyczna, propagująca idee higieny, medycyny i ochrony zdrowia. Józef Koliński przez długi czas był redaktorem naczelnym tego pisma.
Ostatecznie zostało zamknięte przez ówczesny rząd z powodu cenzury. Jednak Józef Koliński postanowił nie zatrzymywać się na tym – kontynuacją stało się kolejne czasopismo o nazwie „Przegląd Lekarski”. To bardzo znane i lubiane czasopismo medyczne, jedno z najpopularniejszych czasopism specjalistycznych w Polsce.
Będąc osobą wszechstronną Józef Koliński angażował się także w działalność konspiracyjną. Był członkiem organizacji tajnego nauczania języka polskiego i zjazdów antyrosyjskich, aktywnie kolportował antycarską bibułę, wspierał ruchy postulujące przywrócenie języka ojczystego w placówkach oświatowych. Efektem tego ruchu było powołanie Gimnazjum Polskiego w Łodzi – najstarszej polskiej państwowej szkoły ponadpodstawowej. Placówka oświatowa powstała w wyniku strajków uczniów w 1905 roku, w wyniku których władze carskie zezwoliły na tworzenie prywatnych szkół z polskim językiem wykładowym.
Tak aktywna pozycja polityczna i społeczna lekarza najwyraźniej stała się przyczyną jego aresztowania około 1900 roku.
Imię doktora Józefa Kolińskiego na zawsze zapisało się w historii nie tylko Łodzi, ale i całego kraju. Dziś jest patronem jednej z łódzkich ulic. Wybitny działacz został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.