Politechnika Łódzka, Uniwersytet Łódzki i inne instytucje naukowo-edukacyjne wykształciły wielu utalentowanych naukowców i badaczy. Na początku XXI wieku wielu z nich pracowało w tych placówkach oświatowych – wynajdywali i tworzyli rzeczy, które wydawały się niemożliwe do zrealizowania. Ich wynalazki należą do medycyny, budowy maszyn, lekkiego przemysłu i innych dziedzin, pisze ilodz.com. Jak i czym wynalazki łodzian zaskoczyły świat?
Prof. Marcin Kozakiewicz i płytka łącząca złamane kości żuchwy
Marcin Kozakiewicz – profesor nauk medycznych, chirurg szczękowo-twarzowy, kierownik Kliniki Chirurgii Szczękowo-Twarzowej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Marcin Kozakiewicz swoją karierę naukową i medyczną rozpoczął w 1998 roku, kiedy wstąpił na Oddział Stomatologiczny Wydziału lekarskiego Akademii Medycznej w Łodzi. Po pierwszym i drugim roku studiów otrzymał nagrodę rektora za wyniki w nauce.
Po ukończeniu studiów podyplomowych w 1994 roku podjął pracę w Klinice Chirurgii Szczękowo-Twarzowej Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej w Łodzi. W 1996 roku uzyskał stopień doktora nauk medycznych, w 1998 roku uzyskał specjalizację I stopnia w specjalności „chirurgia stomatologiczna”, a w 2004 roku – specjalizację z „chirurgii szczękowo-twarzowej”.
W 2005 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk medycznych na podstawie rozprawy pt. „Ocena wyników leczenia ubytków kości z zastosowaniem materiałów kościozastępczych w chirurgii stomatologicznej”. Praca ta została uznana za najlepszą pracę habilitacyjną z zakresu chirurgii na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi w 2005 roku, co stało się podstawą do nadania Marcinowi Kozakiewiczowi nagrody im. prof. M. Stefanowskiego.
Kozakiewicz i jego współpracownicy przez wiele lat poszukiwali możliwości chirurgicznego leczenia złamań wyrostków kłykciowych znajdujących się w górnej części żuchwy. Opracowano i przetestowano wiele typów tytanowych płytek do łączenia złamanych kości. Ponadto przetestowano konstrukcje o różnych kształtach.
Jednak ich wytrzymałość była ograniczona. Były zbyt słabe i odginały się, a nawet łamały, gdy szczęka pacjenta zaczynała pracować po operacji. W rezultacie zmieniał się zgryz pacjenta i było ciężko zjeść nawet jabłko.
Profesor Marcin Kozakiewicz znalazł rozwiązanie. Stworzył tytanową płytkę w kształcie litery A. Nad jej projektowaniem profesor pracował wspólnie z dr. Jackiem Świniarskim z Politechniki Łódzkiej. W 2014 roku naukowiec z Akademii Medycznej w Łodzi opatentował swój wynalazek.
Na czym polega sukces płytki w kształcie litery A? Przebiega wzdłuż linii naprężeń kości, dzięki czemu w pełni z nią współpracuje. Profesor używa płytki do wszystkich typów złamań, z którymi pracują chirurdzy szczękowi.
Profesor mówił, że raczej nie dostanie za swój wynalazek Nagrody Nobla. Jednak o wiele ważniejsze dla niego było to, aby jego płyta w kształcie litery A pomagała pacjentom.
Prof. Krzysztof Jóźwik i helikopter hybrydowy x3
W 2016 roku jeden z największych koncernów lotniczych na świecie, konkurent firmy Boeing – Airbus, otrzymał patent na potencjalnie najszybszy helikopter na świecie. W komunikacie prasowym zauważono, że w jego konstrukcji, oprócz głównego wirnika, przewidziano jeszcze dwa dodatkowe śmigła umieszczone na skrzydłach i skierowane do tyłu. Każdy z nich napędzany jest silnikami Rolls Royce Turbomeca RTM 322 o mocy 2270 KM. Według opublikowanych dokumentów prędkość nowego helikoptera Airbusa wynosiła 470 km/h.
Jak się okazało, za sukcesem helikoptera hybrydowego x3 stoi zespół łódzkiego naukowca Krzysztofa Jóźwika z Politechniki Łódzkiej, który od wielu lat współpracuje z Airbusem.
Sam Krzysztof Jóźwik ukończył w 1987 roku studia na Wydziale Budowy i Eksploatacji Maszyn na Politechnice Łódzkiej. Doktoryzował się w 1998 roku na uczelni macierzystej na podstawie rozprawy: „Badanie turbiny zespołu ładującego silnik tłokowy w warunkach stacjonarnego i niestacjonarnego zasilania”.
W 2006 roku uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego na Politechnice Łódzkiej na podstawie pracy pt. „Mechaniczna uchylna dyskowa zastawka serca z warstwą nanokrystalicznego diamentu”. Tytuł profesora nauk technicznych Jóźwik otrzymał 14 sierpnia 2014 roku.
1 stycznia 2020 został powołany na stanowisko prorektora Politechniki Łódzkiej ds. kształcenia, a w marcu 2020 stanął na czele Sztabu Antykryzysowego Politechniki Łódzkiej w związku z pandemią COVID-19. W lipcu 2020 został wybrany rektorem PŁ na kadencję 2020-2024 (był jedynym kandydatem).
Zespół Krzysztofa Jóźwika otrzymał status solidnego dostawcy opracowań naukowych dla koncernu Airbus. W marcu 2016 roku profesor opowiedział lokalnym dziennikarzom, co stało za sukcesem helikoptera x3.
Przy dużych prędkościach osiąganych wcześniej przez helikoptery dochodziło do zaburzeń, które uniemożliwiały dopływ świeżego powietrza do turbin, a w efekcie utratę mocy. Profesor musiał znaleźć rozwiązanie i zapewnić maszynie pełne zasilanie w każdych warunkach lotu. I udało mu się. Zespół obliczył również obciążenie przedniej szyby i kabiny, a Airbus z kolei dobrał odpowiednie materiały do budowy helikoptera.
Profesor powiedział, że złożenie helikoptera to wyjątkowo trudne puzzle. Na przykład konstrukcja kabiny zależy od tego, ile miejsca potrzeba na napęd, a konstrukcja napędu z kolei zależy od wielu innych skomplikowanych czynników.
Prof. Izabella Krucińska i inteligentne ubrania
Profesor Izabella Krucińska z Politechniki Łódzkiej pracowała nad projektem kurtki, która puchnie w niskich temperaturach, utrzymując ciepło noszącego. W warunkach podwyższonej temperatury otoczenia kurtka wraca do normalnego rozmiaru.
Profesor Izabella Krucińska pracowała z tzw. materiałami, które mają pamięć, czyli jak się je również nazywa inteligentnymi tkaninami. Są to materiały, które zmieniają swoje właściwości pod wpływem czynników zewnętrznych. Profesor nazwała swój wynalazek „kurtką przyszłości”.
Zdaniem naukowczyni taka odzież powinna przydać się osobom, które pracują w niebezpiecznych warunkach, np. strażakom. Krucińska pracowała nad tym, aby „inteligentna odzież” chroniła strażaków przed skutkami wysokich temperatur.
W wolnym czasie profesor opiekuje się końmi i kotami.
Prof. Maria Bryszewska i nowe metody walki z nowotworami
Prof. Maria Bryszewska z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŁ badała dendrymer – związek o kulistym kształcie, który zawiera cząsteczkę, do której przyłączają się inne, tworząc strukturę drzewiastą z dużą liczbą rozgałęzień dendrymeru, których liczba wzrasta im dalej od centrum. Takie związki są szeroko stosowane w chemii kombinatorycznej.
Dendrymery są niezwykle małe, więc wszystko, co jest z nimi związane, należy do technologii nanomolekularnych. Jednak dendrymery mają ogromny potencjał. Naukowcy umieszczają w nich leki i inne związki aktywne, które mogą dobrze pomóc w leczeniu różnych chorób, np. białaczki. Dendrymery dostarczają leków, które z kolei prowadzą do śmierci komórek nowotworowych. Wszystko to oczywiście dzieje się w skali nano.
Naukowcy z UŁ badają dendrymery od kilkudziesięciu lat – mówi Maria Bryszewska. Trwają również badania nad zastosowaniem dendrymerów w leczeniu chorób Alzheimera i Parkinsona. Założycielką zespołu naukowców, który bada dendrymery, jest Maria Bryszewska.
Profesor żartobliwie powiedziała, że nie stoi w kolejce do Nagrody Nobla, tylko dąży do tego, aby zostawić za sobą wybitnych naukowców-naśladowców.